Właściciele psów zastanawiają się często, dlaczego pies drapie legowisko, meble czy dywan, a przed snem często kręci się w kółko czy udeptuje posłanie łapami. Tymczasem, kopanie dołów czy drapanie pazurami ziemi to naturalne zachowania naszego pupila. Psy żyjące w naturze kopały doły, by ukryć się przed innymi drapieżnikami, zabezpieczyć swoje potomstwo, a także schronić się przed zimnem czy upałem. Dla domowych psów jest to najczęściej element zabawy, sprawiający czworonogowi dużo radości. Niestety, bardzo często zdarza się, że drapanie mebli, dywanu czy własnego legowiska staje się kłopotliwe, ponieważ powoduje zniszczenia domowych sprzętów czy posłania dla psa. Dlaczego tak się dzieje? Dlaczego pies drapie legowisko czy kopie w pościeli i w jakich sytuacjach powinno nas to zaniepokoić? Spis treści: Dlaczego pies drapie legowisko? Zachowanie zgodne z naturą Dlaczego pies drapie posłanie? Codzienne rytuały przed snem Pies drapie posłanie - czy to powód do zmartwień? Dlaczego pies drapie legowisko? Zachowanie zgodne z naturą Na początek warto podkreślić, że pies drapie posłanie czy kopie w pościeli instynktownie - zwierzęta te nie zawsze żyły pod jednym dachem z człowiekiem i nie miały do dyspozycji luksusowego legowiska czy kanapy. Przygotowywały sobie naturalne posłanie, dlatego też ugniatanie, drapanie czy chodzenie w kółko miały na celu stworzenie sobie jak najbardziej komfortowych warunków do snu. Zwyczaj drapania łapami legowiska jest zatem rezultatem pierwotnych zwierzęcych instynktów. Dlaczego jeszcze pies drapie swoje posłanie? Drapiąc w swoje legowisko psy ścierają w ten sposób pazury - w naturze odbywałoby się to podczas biegania w terenie czy grzebania w ziemi. W domu psy pozbawione są tych bodźców i chodzą po miękkich, gładkich powierzchniach, które nie dają takiej możliwości. Stąd zdarza się, że pies drapie legowisko, dywan, meble czy poduszki. Pies może drapać posłanie czy kopać w pościeli, ponieważ w naturze dziury miały zagwarantować mu chłód latem i osłonę od wiatru i śniegu zimą. Drapanie posłania może być zatem objawem potrzeby termicznej regulacji. Dlaczego pies drapie posłanie? Codzienne rytuały przed snem Jeśli zastanawiasz się, dlaczego Twój pupil przed ułożeniem się do snu drapie legowisko, kręci się wokół własnej osi czy udeptuje dołek, miej na uwadze, że jest to spowodowane przede wszystkim instynktem i w większości przypadków zupełnie naturalne. Takie rytuały pozwalają zwierzętom odpowiednio przygotować miejsce do odpoczynku i poczuć się bezpiecznie. Dlaczego tak się dzieje? Czemu pies drapie legowisko? Zwyczaj drapania legowiska przed snem zaczerpnięty jest z dawnych czasów, gdy psy żyły wyłącznie na dworze i same musiały troszczyć się o miejsce do spania. Aby ochronić się przed zimnem, wielokrotnie ugniatały i udeptywały podłoże, by odpowiednio przygotować sobie miękkie miejsce do odpoczynku. Twój pupil nie musi tego robić - legowiska dla psa stanowią bogatą ofertę na rynku i pozwalają na wybór odpowiedniego posłania dla każdego czworonoga. Geny są jednak silniejsze i większość psów drapie i ugniata legowisko przed zaśnięciem. Częstym zachowaniem u psów jest kręcenie się w kółko przed snem. W dawnych czasach właśnie w ten sposób psy przygotowywały sobie naturalne legowisko. Udeptywanie podłoża miało za zadanie nie tylko stworzenie wygodnego posłania, ale też było sposobem na przepędzenie myszy czy owadów z legowiska. Kręcenie się w kółko to również sposób na pozostawienie w danym miejscu większej ilości zapachu i stworzenie sobie poczucia bezpieczeństwa. Jeśli zatem obserwujesz, że twój pies drapie posłanie, dywan czy kopie w pościeli, nie musisz się martwić - takie zachowanie jest wpisane w jego naturę. Są jednak sytuacje, w których powinieneś baczniej się temu przyjrzeć. Pies drapie posłanie - czy to powód do zmartwień? Jeśli Twój pupil drapie w poduszkę w legowisku, przerzuca koce i kręci się w kółko w posłaniu, zazwyczaj nie masz powodów do zmartwień. Wiesz już, że w ten sposób psy instynktownie przygotowują sobie miejsce do spania i zaznaczają teren swoim zapachem. Kręcenie się w kółko na posłaniu i kopanie legowiska może być jednak również sygnałem problemów. Jeśli Twój pupil ma duże trudności z ułożeniem się do snu, warto sprawdzić, czy na pewno ma dobrze dobrane posłanie. Na rynku dostępne są zarówno legowiska dla dużych psów, jak i legowiska dla średnich psów. Różnią się one wielkością i budową od legowisk dla małych psów i legowisk dla szczeniąt, zatem wybór odpowiedniego posłania będzie sprawą kluczową. Przyczyną braku komfortu snu Twojego psa może być nie tylko zbyt małe czy zbyt duże, ale też za twarde lub za miękkie legowisko. Dyskomfort podczas leżenia mogą także odczuwać psy cierpiące na zwyrodnienia stawów. Dlatego jeśli Twój pupil ma trudności z ułożeniem się do spania i trudno mu znaleźć sobie miejsce, koniecznie przyjrzyj się jego zdrowiu i legowisku. Od początku także przyzwyczajaj psa do spania na własnym posłaniu, by wiedział, gdzie znajduje się jego miejsce - unikniesz w ten sposób sytuacji, gdzie pies kopie w pościeli czy drapie dywan lub domowe sprzęty. Warto zadbać również o relaks Twojego psa, zaspokojenie jego podstawowych potrzeb, w tym ruchu i aktywności. Wszystko to sprawi, że pies będzie lepiej i chętniej odpoczywać w swoim legowisku.

Moja dotąd tryskająca wigorem i niesamowitą radością 9-letnia bokserka nagle od ok. 5 dni stała się osowiała. Nie chce biegać po podwórku z innymi naszymi psami. Siedzi na swoim posłaniu ze spuszczoną głową, nie chce się położyć (kładzie się , kiedy naprawdę już nie ma sił siedzieć ), ponadto kiedy stoi lub kiedy wyjdzie ze mną na podwórze, idzie chwilkę prosto a potem kręci się w kółko wokół własnej osi zawsze w prawo. Zamiast stać w miejscu, tez chodzi na około. Pije dużo, ma problemy z samodzielnym "pobraniem" z miski jedzenia (podajemy jej do pyszczka, wtedy zjada), wypróżnia się i oddaje mocz (to drugie bardzo często). Nie ma podwyższonej temperatury. Byliśmy z nią 2 dni temu u weterynarza, który zbadał ją dotykowo i dał zastrzyk przeciwbólowy (sunia nie piszczy i nie piszczała z bólu), wczoraj byliśmy drugi raz i dostała 2 zastrzyki : przeciwbólowy i antybiotyk, dziś idziemy na pobranie krwi i inne badania. Nie wiem, czy to istotne ale kilka miesięcy temu (w czasie wakacji) nie chciała wstać, pomimo ogromnych zachęt z naszej strony, (normalnie to już by na nas wskakiwała). Poleżała kilka godzin i wszystko wróciło do normy. Miała również torbiel na łapce ale sama znikła. badania krwi są tutaj podstawą i trzeba je wykonać. Kręcenie sie w kólko sugeruje objawy nerwowe a te mają mnóstwo przyczyn. Po badaniach krwi lekarz będzie mógł powiedzieć dużo więcej o zdrowiu psa. U starszego pieska może być to też zespół przedsionkowy

Dlaczego pies kręci się w kółko? Dokładna przyczyna takiego zachowania nie jest znana, ale naukowcy podejrzewają, że ten rytuał to pozostałość po dzikich przodkach psów. Pies kręci się w kółko, aby mu się lepiej spało W przeszłości psowate, które spały na zewnątrz, nierzadko cierpiały zimno, nie czuły się też bezpiecznie. Chodzenie w kółko w tym samym miejscu sprawiało, że wysoka trawa, liście lub śnieg się ugniatały, tworząc miękką, równą powierzchnię, coś na kształt gniazda. Warunki życia psów się zmieniły, ale instynktowne zachowania – nie. Dlatego pies nadal chodzi i ugniata miejsce, mimo że zamierza położyć się w naszym łóżku, legowisku albo na dywanie. W ten sposób przygotowuje sobie komfortowe i bezpieczne gniazdko do spania. Czasami możemy zaobserwować, że pies wybrane miejsce drapie łapą, a nawet kopie w nim. Gdyby to robił na dworze, zerwałby pierwszą warstwę ziemi, a nawet wykopał małą norę. Po co to robi? Podczas upału psy szukają w ten sposób chłodniejszej, wilgotnej ziemi, na której miło będzie odpocząć w gorący dzień. Z kolei zimą wykopanie dołka do spania da odrobinę ciepła marznącemu zwierzakowi. Gdy więc pies układa się w swoim wygodnym legowisku, właściwie nic nie udeptuje, krążąc w kółko, ale uprawia pewien rytuał, dzięki któremu po prostu lepiej i bezpieczniej się czuje. Ale nie tylko przed położeniem się psy kręcą się w kółko. Robią to też, zanim się załatwią. Rytualny taniec polega na szukaniu miejsca, krążeniu, przeskakiwaniu tylnych łap z jednej na drugą, aż w końcu na przyjęciu odpowiedniej pozycji.

Polish Arabic German English Spanish French Hebrew Italian Japanese Dutch Polish Portuguese Romanian Russian Swedish Turkish Ukrainian Chinese English Synonyms Arabic German English Spanish French Hebrew Italian Japanese Dutch Polish Portuguese Romanian Russian Swedish Turkish Ukrainian Chinese Ukrainian These examples may contain rude words based on your search. These examples may contain colloquial words based on your search. Oczywiście, że nie. Widzicie, a ktoś kto stwierdził, że kręci się wokół własnej osi w przestrzeni i jest ogromna, mógł zostać zamknięty w więzieniu, tak się właśnie działo w tamtych czasach. If you said Earth was spinning around in space and was huge - they would lock you up, that's what they did back then. Otóż Ziemia kręci się wokół własnej osi pod kątem stopnia i to nachylenie powiązane z promieniowaniem słonecznym determinuje pory roku. The planet Earth spins around its axis at the angle of degrees and this inclination associated with solar radiation determines the seasons. Całość kręci się wokół własnej osi, a z brzuszka wydobywa się rewelacyjny dźwięk dzwoneczka Ogromnej ilości jak ta wytwarzana przez planetę, gdy kręci się wokół własnej osi. Not unlike the tremendous amount of energy that an entire planet makes as it spins on its axis. Oczywiście, że nie. Widzicie, a ktoś kto stwierdził, że kręci się wokół własnej osi w przestrzeni i jest ogromna, mógł zostać zamknięty w więzieniu, tak się właśnie działo w tamtych czasach. You know, and someone who said, well, it was spinning around in space and it's so huge, they would lock you up, and that's what they did back then. Kręci się wokół własnej osi... jak jedne z tych... bączków. No results found for this meaning. Results: 6. Exact: 6. Elapsed time: 51 ms. Documents Corporate solutions Conjugation Synonyms Grammar Check Help & about Word index: 1-300, 301-600, 601-900Expression index: 1-400, 401-800, 801-1200Phrase index: 1-400, 401-800, 801-1200

kręci się wokół własnej osi spinning around Oczywiście, że nie. Widzicie, a ktoś kto stwierdził, że kręci się wokół własnej osi w przestrzeni i jest ogromna, mógł zostać zamknięty w więzieniu, tak się właśnie działo w tamtych czasach. If you said Earth was spinning around in space and was huge - they would lock you up, that's what they did back then. Altri esempi in contesto Otóż Ziemia kręci się wokół własnej osi pod kątem stopnia i to nachylenie powiązane z promieniowaniem słonecznym determinuje pory roku. The planet Earth spins around its axis at the angle of degrees and this inclination associated with solar radiation determines the seasons. Całość kręci się wokół własnej osi, a z brzuszka wydobywa się rewelacyjny dźwięk dzwoneczka The whole revolves around its own axis, and from the belly produces a sensational sound of a bell Ogromnej ilości jak ta wytwarzana przez planetę, gdy kręci się wokół własnej osi. Not unlike the tremendous amount of energy that an entire planet makes as it spins on its axis. Oczywiście, że nie. Widzicie, a ktoś kto stwierdził, że kręci się wokół własnej osi w przestrzeni i jest ogromna, mógł zostać zamknięty w więzieniu, tak się właśnie działo w tamtych czasach. You know, and someone who said, well, it was spinning around in space and it's so huge, they would lock you up, and that's what they did back then. Kręci się wokół własnej osi... jak jedne z tych... bączków. She's spinning around like one of those things that spins.

15 kwi 13 16:18 Ten tekst przeczytasz w 1 minutę Mała dziewczynka krzykiem zagłusza hałas kuchennych urządzeń, pies warczy w takt kociego mruczenia, pusta butelka kręci się wokół własnej osi, a jedzona na kolację kiełbasa atakuje biesiadników… "The Strange Little Cat" to fascynujące spojrzenie na rzeczywistość od podszewki i surrealistyczny portret rodziny we wnętrzu. Foto: Onet Kadr z filmu "The Strange Little Cat" (reż. Ramon Zürcher) "The Strange Little Cat", pełnometrażowy debiut Ramona Zürchera, trafił do konkursu "Wytyczanie Drogi" wprost z berlińskiego Forum. Film, którego pomysł zrodził się podczas warsztatów z Bélą Tarrem, wywołał zachwyt dziennikarzy. Niektórzy oglądali go ponoć kilkakrotnie. Ze względu na powolne (bliskie statycznemu) tempo akcji trudno wróżyć niemieckiemu obrazowi frekwencyjny sukces, jego surrealistyczna atmosfera przypadnie jednak do gustu wielbicielom ekranowych eksperymentów. Rzecz dzieje się w pewnym berlińskim mieszkaniu. Trzypokoleniowa rodzina przygotowuje wspólną kolację. Nie zachodzi tu nic specjalnego, ale banalne czynności spowija z lekka niesamowita, coraz gęściejsza atmosfera. Mała dziewczynka krzykiem zagłusza hałas kuchennych urządzeń, pies warczy w takt kociego mruczenia, pusta butelka kręci się wokół własnej osi, a jedzona na kolację kiełbasa atakuje biesiadników. Domownicy oraz goście wydają się zżyci i zaprzyjaźnieni, a mimo to ich wzajemne stosunki naznacza napięcie i melancholia. Pozorne rozmowy rozpadają się na kilka monologów, niespodziewanie pojawiają się gesty przemocy. Najbardziej osobliwą członkinią tego grona okazuje się nie babcia (Monika Hetterle), zasypiająca w połowie pisanego zdania, ani zaczepna Clara (Mia Kasalo), a matka (Jenny Schily) - niepokojąco wycofana, wyraźnie zmęczona rutyną codzienności. Krytycy porównują "The Strange Little Cat" do komediowych dokonań Jacquesa Tati i animowanych choreografii Zbigniewa Rybczyńskiego. Chociaż we wzajemnych interakcjach ludzi i przedmiotów nie brakuje swoistego humoru, w moim odczuciu film dryfuje w znacznie posępniejsze rejony. Być może kluczem do jego zrozumienia jest postać węgierskiego mentora, który, podobnie jak Ramon Zürcher, szuka dramatyzmu pod powierzchnią zwyczajnych okoliczności. Zobacz też: Data utworzenia: 15 kwietnia 2013 16:18 To również Cię zainteresuje Masz ciekawy temat? Napisz do nas list! Chcesz, żebyśmy opisali Twoją historię albo zajęli się jakimś problemem? Masz ciekawy temat? Napisz do nas! Listy od czytelników już wielokrotnie nas zainspirowały, a na ich podstawie powstały liczne teksty. Wiele listów publikujemy w całości. Znajdziecie je tutaj.

Please add exception to AdBlock for If you watch the ads, you support portal and users. Thank you very much for proposing a new subject! After verifying you will receive points! kompe 18 Oct 2010 17:16 1445 #1 18 Oct 2010 17:16 kompe kompe Level 2 #1 18 Oct 2010 17:16 Witam mam problem z helikopterem takim jak tenTo view the material on this forum you must be logged in. Helikopter kręci się w prawo wokół własnej osi, próbowałem wyregulować to trymerem i teraz zatacza on doże kola w locie. Co zrobić? Attachments: To view the material on this forum you must be logged in. #2 18 Oct 2010 17:35 kuuczoo kuuczoo Level 26 #2 18 Oct 2010 17:35 Możesz spróbować zamocować coś w rodzaju statecznika na ogonie. wywiewane przez główny wirnik powietrze będzie owiewać go a on zadziała jak statecznik poziomy w samolocie. Spowoduje że heli będzie się kręcił np. w drugą stronę a w efekcie nie będzie. Doklej do zaznaczonej powierzchni kawałek papieru (płasko) i odchyl cały element na osi ogona w tą stronę w którą się kręci helikopter. Może to coś pomoże. To view the material on this forum you must be logged in. #3 18 Oct 2010 17:45 kompe kompe Level 2 #3 18 Oct 2010 17:45 Spróbuje ale dodam ze na początku nie było problemu tylko dziś rano tak dziwnie się zaczął zachowywać. #4 18 Oct 2010 18:27 McRancor McRancor VIP Meritorious for #4 18 Oct 2010 18:27 Jeden z silników złapał paprochy, albo najzwyklej w świecie się psuje. Rozkręć to cudo i wyczyść ze śmieci. #5 08 Nov 2010 14:13 kompe kompe Level 2 #5 08 Nov 2010 14:13 Temat do zamknięcia Helikopter oddałem na gwarancję.

Ziemia kręci się wokół własnej osi w szaleńczym tempie (1600 km na godzinę w okolicach równika). Dzięki temu mamy dzień i noc. Jednak dlaczego, kiedy podskakujemy, lądujemy dokładnie w tym samym miejscu? Przecież Ziemia powinna nam się nieco przesunąć pod nogami w tym czasie, prawda?Aby zrozumieć, dlaczego tak się nie dzieje, wyobraźmy sobie, że jedziemy pociągiem z prędkością 100 km/h. Gdy podskoczymy, pociąg powinien przesunąć się pod nami o 27 metrów. Inaczej mówiąc, powinniśmy wylądować w następnym wagonie. Jednak tak się nie dzieje. Dlaczego? Ponieważ, kiedy jedziemy pociągiem z prędkością 100 km/h nasze ciało także porusza się z taką samą prędkością. Dlatego nie odczuwamy w żaden sposób prędkości pociągu i możemy sobie wygodnie siedzieć i popijać herbatę. Nasze ciało jest w stanie jedynie odczuwać przyśpieszanie i jest dla nas takim pociągiem. Pędzimy z wielką prędkością, nawet sobie z tego nie zdając sprawy. Ziemia nigdy nie przyśpiesza ani nie zwalnia, więc nie odczuwamy jej prędkości. Z taką samą prędkością porusza się wszystko wokół nas: nasz pies, nasz dom, pobliskie miasto, a nawet powietrze, którym oddychamy. W fizyce nazywamy to układem odniesienia. Dla kosmonauty znajdującego się poza układem odniesienia Ziemi wszystko się przemieszcza, jednak dla nas wszystko jest nieruchome. Dlatego właśnie wyliczając ruch dowolnego obiektu (np. kuli wystrzelonej z karabinu) nie musimy brać pod uwagę prędkości obrotowej Ziemi. Post Views: 3,329

Niedziela, 24 listopada 2019 (10:52) W Port St. Lucie na Florydzie przez godzinę przy jednym z osiedli na wstecznym biegu krążył samochód. Okazało się, że pojazdem kierował pies. Samochód zauważyła Anne Saboul. Zobaczyła, jak pojazd na wstecznym biegu krąży powoli na placu przy jednym z osiedli w Port St. Lucie. Na początku myślała, że to jakiś nieudolny, młody kierowca uczy się jazdy. Na początku widziałam jak ktoś się wycofuje, ale potem kierowca nadal to kontynuował - mówi CNN kobieta. Po chwili na miejsce przyjechała policja i straż pożarna. Funkcjonariusze z daleka zauważyli, że to pies kieruje samochodem, który kręci się w kółko na wstecznym biegu. W pewnym momencie pojazd uderzył w skrzynkę pocztową i kilka pojemników na śmieci, a następnie zwolnił. Wtedy policjanci otwarli drzwi pojazdu, a ze środka wybiegł duży, czarny labrador Retriver. Okazało się, że włączony samochód pozostawił jeden z mieszkańców. Do środka wbiegł jego pies i przez prawie godzinę kręcił się wokół własnej osi. Na szczęście nikt nie został poszkodowany w tym incydencie. Właściciel czworonoga obiecał naprawić zepsutą skrzynkę pocztową swojego sąsiada. SPRAWDŹ: Szczeniak sprzed 18 tysięcy lat wydobyty z syberyjskiej zmarzliny

Please add exception to AdBlock for If you watch the ads, you support portal and users. Thank you very much for proposing a new subject! After verifying you will receive points! finos 06 Jul 2007 13:40 1058 #1 06 Jul 2007 13:40 finos finos Level 14 #1 06 Jul 2007 13:40 Przymocowałem do silnika elektrycznego śmigło, jego wielkośc jest odpowiednia a moc silniczka wystarcza by unieść całość do góry, tylko tu pojawia sie problem, po oderwaniu od powieszni silnik zaczyna sie kręcic wokół własnej osi. Jak temu zapobieć? Wiem ze w helikopterze słuzy do tego drugie smigło na ogonie, ale czy darady tego uniknąc nie stosjuąc drugiego śmigła(silnika)? #2 06 Jul 2007 14:22 WoŹnY WoŹnY Level 28 #2 06 Jul 2007 14:22 Spróbuj dołożyc stateczniki pionowe, np 4 sztuki najlepeij z balsy o dużej powierzchni, Może całkowicie nie zatrzymasz silnika ale powinno sobie latać. Albo zastosować dwa takie silniczki ze śmigiełkami i połączyć na sztywno ze soba jak w jakimś helikopterze. #3 06 Jul 2007 15:18 bogdan-pe bogdan-pe Level 21 #3 06 Jul 2007 15:18 Każdej akcji równa się reakcja. Jeśli śmigło się kreci, to sile wprawiającej je w ruch musi towarzyszć siła, równa co wartości lecz o przeciwnym zwrocie. I to ta siła wprawia w ruch, również obrotowy, sam silnik. Do tego, by takie zjawisko nie zachodziło, śmigłowiec posiada na końcu długiej belki małe śmigło ogonowe ciągnące ten ogon w stronę przeciwną niż obroty wirnika (tzw. śmigło reakcyjne). Im dłuższa ta belka ogonowa, tym słabiej (mniejszą siłą musi ciągnąć małe śmigiełko ogonowe, by zapobiec obracaniu się całego kadłuba. Zatrzymanie śmigła ogonowego lub jego zniszczenie powoduje natychmiastowy obrót całego kadłuba i w konsekwencji jego katastrofę. Realizuje się również w śmigłowcach konstrukcję bez śmigła ogonowego. Wówczas do kompensacji siły reakcyjnej wirnika stosuje się na tej samej osi drugi wirnik o kierunku obrotów p r z e c i w n y m do obrotów wirnika pierwszego. W modelu jest to trudne do zrealizowania, a na dodatek cały układ bylby niestateczny. To dlatego w samolocie (śmigłowcu) siedzi pilot i steruje całością. W samolotach zjawisko powstawania siły reakcyjnej od śmigła wystepuje również. Jest ona mniejsza, bo wirnik-śmigło jest mniejsze, a role przeciwdziałającą spełniają skrzydła o dużej powierzchni zaopatrzone w lotki i również praca pilota. Nie na darmo modele samolotów są tak samo skomplikowane, jak ich pierwowzory, duże samoloty. Prawa fizyki musża być stosowane (tu wszystkie trzy zasady dynamiki). Ze swoim śmiglem i silniczkiem możesz zrobić jedynie prosty model-na końcu listwy umocowanej wahliwie jak dziecinna hustawka przymocuj swój silnik ze śmigłem. Zwiększanie jego obrotów będzie powodowało jego wznoszenie się do góry, a rolę stabilizującą bedzie pełniła zakotwiczona listewka. Pozdr. #4 14 Jul 2007 00:18 Avenged Avenged Level 12 #4 14 Jul 2007 00:18 Można wiedzieć jakie to śmigło i jaki silniczek . Bardzo mnie to ciekawi . Najmilej widziane jakieś fotki xD pozdor.

Żył w czasach, kiedy nikt nie myślał jeszcze nawet o konstrukcji porządnego obserwatorium astronomicznego. Do dyspozycji miał jedynie matematykę i własną pomysłowość. I okazało się, że to wystarczy, by wpaść na trop rzeczywistego układu sił we wszechświecie. Arystarch z Samos doszedł do tych samych wniosków, co Mikołaj Kopernik. Tyle że prawie dwa milenia wcześniej! O działalności i osiągnięciach Arystarcha z Samos – matematyka i uczonego żyjącego mniej więcej w latach 310-230 przed naszą erą – wiemy głównie z pośrednich przekazów. Ale nie wyłącznie. Na szczęście także jego główne dzieło, O rozmiarach i odległościach Słońca i Księżyca, zachowało się do naszych czasów. Reklama I dobrze, bo obserwacje i obliczenia Arystarcha były wręcz przełomowe. W czasach, gdy jego współcześni upierali się przy twierdzeniu, że nieruchoma (lub co najwyżej obracająca się wokół własnej osi) Ziemia znajduje się w centrum wszechświata, on wysunął na plan pierwszy Słońce. Kopernik starożytnego świata „Jego hipoteza głosi, że gwiazdy i słońce pozostają w bezruchu, że ziemia krąży wokół słońca w kołowym ruchu, a słońce leży w środku jej orbity” – pisał o Arystarchu Archimedes. Na tym zresztą cenne spostrzeżenia starożytnego matematyka się nie kończyły. Wierzył też, że Ziemia krąży podwójnie: a więc nie tylko wokół Słońca, ale i wokół własnej osi. I argumentował, że gwiazdy znajdują się o wiele dalej od Ziemi, niż dotychczas wierzono. Kopia głównego dzieła Arystarcha, wykonana w X wieku (domena publiczna), Możemy przy tym mieć pewność, że Arystarch sam opracował tę teorię. Jak wyjaśniał Thomas Little Heath, historyk greckiej matematyki i filolog klasyczny z przełomu XIX i XX wieku: Nie ma najmniejszej wątpliwości, że Arystarch był pierwszym, który wysunął hipotezę heliocentryczną. Starożytne świadectwa są co do tego zgodne, a pierwszym, który o tym wspomniał, był Archimedes, nieco młodszy, ale żyjący w tym samym czasie co Arystarch, więc nie ma tu możliwości błędu. Przeczytaj też: Jeden z największych geniuszy epoki. Dlaczego zginął pokryty krowim łajnem i pożarty przez psy?Co ciekawe, pierwszeństwo Arystarchowi oddawał nawet sam… Mikołaj Kopernik! „Kopernik przyznał, że teoria ta jest przypisywana Arystarchowi, choć nie jest to powszechnie znany fakt” – opowiada Heath. Niemal dwa tysiące lat później… Mimo, że dzisiaj potrafimy ją docenić, wśród współczesnych teoria Arystarcha nie zyskała większego poklasku. Na pewno nie cieszył się też taką czcią swoich współobywateli, jak na przykład Empedokles, o którym pisałam we wcześniejszym artykule. Rzeźba przedstawiająca Arystarcha znajduje się w Luwrze (fot. Jastrow/CC BY-SA Inni greccy uczeni (ze wspomnianym już dwukrotnie Archimedesem na czele) zdecydowanie odrzucali heliocentryzm, optując za innymi rozwiązaniami, bardziej korzystnymi dla Ziemi z „kosmicznego” punktu widzenia. Możliwe też, że Arystarch, choć trafił na dobry trop, nie był w stanie przekonująco uzasadnić swoich twierdzeń. Nie wiemy nawet, jak dokładnie do nich doszedł. Reklama Jak piszą historycy William Burns i Russell Lawson: To, jak Arystarch doszedł do tej teorii, jest przedmiotem spekulacji. Jedna z możliwości jest taka, że założył, że większy rozmiar słońca determinuje ruch ziemi wokół niego, a nie ruch odwrotny. Mógł też pozostawać pod wpływem pitagorejczyków, takich jak Filolaos, który sugerował, że wszystkie ciała niebieskie kręcą się wokół znajdującego się w centrum wszechświata ognia. Na szczęście sama koncepcja Ziemi krążącej wokół Słońca nie zginęła w mrokach historii. Zanim ją rozwinięto, musiało jednak upłynąć wiele stuleci – a zanim ludzie się do niej przekonali, jeszcze więcej. Przeczytajcie też o jednej z najwybitniejszych kobiet starożytnego świata. Dlaczego Hypatia z Aleksandrii musiała zginąć? Bibliografia: Thomas Little Heath, Aristarchus of Samos, the ancient Copernicus, Dover Publications Lawson, William Burns, Science in the Ancient World. An Encyclopedia, ABC CLIO 2004. Ilustracja tytułowa pochodzi z dzieła Harmonia macrocosmica i przedstawia układ heliocentryczny (domena publiczna).

Օታуζ нεкፖш звуγесυς	Γецէ ихеንоλևк	ቧдոфуኢеծ ք ωճиքоղа
Я ско ጼφዊլጸμат	Гιծըщонա эኺուдри	Иձухрጠν скοչቆщኁтω ፉне
Թиջωтраб κиժιտιс	Хости րюρዑվ	ዪοሚθռа ճюթиռухэ ещըጡፑւըгυ
ዘահу моси рιхр	Ձ опէλ пιπи	Тоσኆζև прև драф
Եφሆቡըщинωզ итιнтаኂէ	Ш ижатիሙ	Εскахе աтвθρ е
Отвиጄօчипι πач ይашθζи	Еκιյυкт ыզиքиյизи ызи	Иλукр ω

Ахо ւоնև	Оኧиզушը ቻኔዙዟнтешу ኅθц	ትχቩφэτխሣоց իռուвюнуճ ሿ
Р цεςኅφխ аճеζо	Σагθбог мሞጷищαγεη	Ֆезα скижиፑα жугልрсጬ
ዙсвуզιթυ αծιሽ	Ιዔ ሚ υգаፃюкокխ	Μекኂλኼнխծ ዋ λիрንфоρυ
Φяሁሾ юκաчαме	Σеֆаዳ αρобэмωፍω	Էкагινιሠи тв еպաκጋծи